COVÄ°D’DEN 5 KAT DAHA ÖLDÃœRÃœCÃœ! Nipah virüsü yeni pandemi habercisi mi?

Hindistan SaÄŸlık Bakanlığı’nın geçen ÇarÅŸamba günü yaptığı açıklama, gözleri DoÄŸu Asya’ya çevirdi. Bakanlık, Aralık 2025’ten bu yana Batı Bengal eyaletinde doÄŸrulanmış iki Nipah virüsü vakası tespit edildiÄŸini açıkladı. Yetkililer, enfekte olan kiÅŸiler hakkında ayrıntılı bilgi vermekten kaçınırken, teyit edilen vakalarla temaslı olan 196 kiÅŸide yapılan testlerin negatif çıktığını duyurdu. Hindistan SaÄŸlık Bakanlığı yetkilileri, virüs tespit edilen bölgede durumun sürekli izlendiÄŸini ve gereken tüm önlemlerin alınmış olduÄŸunu ifade etti. 

Yetkililerin yaptığı açıklamada, Aralık ayı sonlarında Batı Bengal’de enfekte olan iki kiÅŸinin de saÄŸlık çalışanı olduÄŸu belirtilirken, hasta olduÄŸu tespit edilen kiÅŸilerin hastanede tedavi gördüğü ifade edildi. Peki, Nipah virüsü hakkında neler biliniyor ve bu durum bir endiÅŸe kaynağı mı?

HAYVANLARDAN BULAÅžIYOR 

Nipah virüsü (NiV) hayvanlarda görülen ancak insanları da etkileyebilen bir virüs olarak biliniyor. Meyve yarasaları ve uçan tilki olarak da bilinen yarasa türünden bulaÅŸabilen virüs, aynı zamanda bu hayvanların enfekte ettiÄŸi gıda ürünleriyle de bulaÅŸabiliyor. Uzmanlara göre, Nipah virüsü ölümcül sonuçlara neden olabiliyor. Genellikle insan vücudunda 5 ila 14 gün kuluçka döneminde kalan virüsün belirtilerinin 3 ila 4 gün içinde ortaya çıktığı ifade ediliyor. Uzmanlara göre, virüsün belirtileri arasında anlık nöbetler veya zihin karmaÅŸası da bulunabiliyor ve ağır olarak ifade edilen vakalar 24 ila 48 saatte komaya girebiliyor. 

Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulu ve Nagasaki Ãœniversitesi’nde bulaşıcı hastalık epidemiyolojisi ve dinamikleri alanında doçent olan Kaja Abbas, bu virüsün insanlarda ciddi solunum ve nörolojik hastalıklara neden olduÄŸunu belirterek, ÅŸiddetli vakalarda ateÅŸ ve baÅŸ aÄŸrısından beyin iltihabına kadar ilerlediÄŸini söyledi. Abbas, “Nipah virüsüne yakalanan kiÅŸiler arasında ölüm oranı yüksek, yüzde 40 ile yüzde 75 arasında deÄŸiÅŸiyor. Ancak virüsün temel üreme sayısı, yani birincil vakadan kaynaklanan beklenen ikincil enfeksiyon sayısı tipik olarak birden azdır” dedi ve virüsün insan-insan bulaÅŸması yoluyla sınırlı bir ÅŸekilde yayıldığını ifade ederek, virüsün yaygın bir pandemiye dönüşme olasılığının düşük olduÄŸunu söyledi. 

DAHA ÖNCE BÄ°RÇOK ÃœLKEDE GÖRÃœLDÃœ 

Tespit edilebilen ilk Nipah salgını 1998 yılında Malezya ve Singapur’daki domuz çiftçileri ve kasaplarının enfekte domuzlardan virüsü kapmasıyla ortaya çıktı. YaÅŸanan salgında en az 250 kiÅŸi enfekte oldu ve 100’den fazla kiÅŸi hayatını kaybetti. NiV virüsü, 2014 yılında bu kez de Filipinler’de tespit edildi. Filipinler’deki vakaların kaynağıysa hasta atların kesilmesi ve enfekte at etinin tüketilmesiyle iliÅŸkilendirildi. Resmi verilere göre, 2001 yılından bu yana Güney Asya’da, özellikle BangladeÅŸ ve Hindistan’da, aralıklı ancak tekrarlayan salgınlar yaÅŸandı. 

Dünya SaÄŸlık Örgütü’ne (DSÖ) göre, Hindistan’daki ilk vakalar 2007’de Batı Bengal’de tespit edildi. Ancak geriye dönük olarak yapılan incelemelerde 2001 yılında eyaletin Siliguri ÅŸehrinde daha önce yaÅŸanmış bir salgın daha tespit edildi. 2001 yılında yaÅŸanan salgının bir saÄŸlık merkezinde gerçekleÅŸtiÄŸi ve vakaların yüzde 75’inin hastane personeli ve ziyaretçiler arasında görüldüğü belirlendi. 2018’den bu yana Hindistan’ın Kerala eyaletinde çok sayıda ölüm vakası bildirildi ve bu bölge ÅŸu anda virüs açısından dünyanın en yüksek riskli bölgesi olarak kabul ediliyor. 

Hindistan’ın eyaletlerinde tespit edilen diÄŸer salgınların nedenleri belirsizliÄŸini koruyor. Bazı uzmanlar, salgınların yarasa tükürüğü veya idrarıyla kirlenmiÅŸ meyvelerin insan tüketimiyle tetiklenmiÅŸ olabileceÄŸini öne sürerken, Hindistan Tıp AraÅŸtırma Konseyi, virüsün öncelikle fiziksel temas yoluyla yayıldığını ancak havadan da bulaÅŸabileceÄŸini belirtmiÅŸti. Abbas’a göre, Batı Bengal’de onlarca yıldır salgın görülmemesinin ardından ortaya çıkan son salgının nedenine dair net bir kanıt yok. Abbas, teyit edilen iki vakanın da aynı hastanede çalışan saÄŸlık personeli olmasının, enfekte olmuÅŸ ancak teÅŸhis konmamış bir hastadan hastanedeki saÄŸlık çalışanlarına potansiyel bir bulaÅŸmaya iÅŸaret ettiÄŸini söyledi.

TEDAVÄ° ÇALIÅžMALARI SÃœRÃœYOR 

DSÖ’ye göre, Nipah virüsünün halihazırda bir tedavisi ya da aşısı bulunmuyor. Oxford Ãœniversitesi, Nipah virüsü aşısını test etmek amacıyla BangladeÅŸ’te klinik denemeler yaptığı ve Aralık 2025’te denemelerin ikinci aÅŸamasına baÅŸladığı biliniyor. Onaylanmış bir tedavi ya da aşının olmadığı bir ortamda, doktorlar hasta olduÄŸu tespit edilen kiÅŸileri çeÅŸitli antiviral ilaçlarla tedavi ediyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’ne göre, bu tarz ilaçlar 1999’da Malezya’daki Nipah salgınında az sayıda hastanın tedavisinde kullanıldı. Ancak bu ilaçların tedavideki etkinliÄŸi hala belirsizliÄŸini koruyor. 

Hindistan’da tespit edilen vakaların DoÄŸu Asya bölgesindeki tatil dönemlerine denk gelmesi, bölgede bulunan diÄŸer ülkeleri de alarma geçirdi. Bu önlemler kapsamında Tayland, Endonezya, Nepal ve Malezya uluslararası havaalanlarındaki güvenlik kontrollerini sıkılaÅŸtırdı. Tayland SaÄŸlık Bakanlığı, Nipah salgınından etkilenen ülkelerden gelen uçaklar için özel park alanları tahsis edildiÄŸini ve yolcuların pasaport kontrolünden önce saÄŸlık beyan formlarını doldurmalarının isteneceÄŸini açıkladı. Kaja Abbas’a göre, Nipah virüsü 2020’den itibaren dünya çapında bir yıl süren karantinalara yol açan COVID-19 virüsüne benzemiyor ve ağır vakalar bile yoÄŸun ve destekleyici bakımla tedavi edilebilir. Hastalığa karşı alınabilecek önlemlerin başında iyi hijyen koÅŸulları, uygun havalandırma, kalabalık ortamlardan kaçınma ve bağışıklığı desteklemek için saÄŸlıklı bir yaÅŸam tarzı sürdürmek geliyor. 

DSÖ’nün daha önce virüsün yayılmasını kontrol altına almak için yönergeler yayınlamış ve 2018 tarihli bir raporda, “yarasaların hurma aÄŸacı özüne ve diÄŸer taze gıda ürünlerine eriÅŸiminin azaltılması” yönünde uyarılarda bulunmuÅŸtu. DSÖ, konu hakkındaki daha önceki bir raporunda, “Yarasaların, aÄŸaçlardan ÅŸeker toplanan alanlardan uzak tutulması, koruyucu örtüler kullanmak faydalı olabilir. Yeni toplanan hurma suyu kaynatılmalı, meyveler ise tamamen yıkanmalı ve soyulmadan tüketilmemelidir. Yarasaların ısırdığı meyveler atılmalıdır.” ifadeleri kullanılarak hasta hayvanlar veya hayvan dokularıyla temas edecek kiÅŸilerin koruyucu kıyafet giymesi, hasta kiÅŸilerle temastan kaçınılması uyarısını yapmıştı.

KAYNAK: MÄ°LLÄ°YET/ OÄŸuzcan Atış