Kongre’deki deÄŸiÅŸim ABD-Çin iliÅŸkilerini nasıl ÅŸekillendirir? Ticaret savaşı, tarifeler, Tayvan…

ABD’de bu hafta düzenlenen ara seçimlerde Demokrat Parti’nin Kongre’de kontrolü ele geçirmesi, Trump yönetiminin dış politikasını ve Çin’e yönelik hamlelerini etkileyebilir. Ä°ÅŸte analistlerin deÄŸerlendirmeleri…

Tarifeler

Analistler, Kongre’nin her iki kanadında da üstünlüğü sağlayan Demokratların, Trump’ın kalan iki yıllık görev süresinde Çin ürünlerine yönelik gümrük vergilerini serbestçe kullanma yetkisini kısıtlayabilecek konuma geldiğine dikkat çekiyor.

ABD ve Çin ticaret ateşkesini Ocak ayına kadar uzatmıştı.

Åžanghay’daki Fudan Ãœniversitesi Uluslararası AraÅŸtırmalar Enstitüsü Dekanı Wu Xinbo, konuya iliÅŸkin deÄŸerlendirmesinde, Demokratların Trump’ı sınırlandırması durumunda BaÅŸkan’ın “Çin ile yürütülen müzakerelerde gümrük vergisi kartını koz olarak kullanma imkanının azalacağını” ifade etti.

Ancak analistlere göre Demokratların, söz konusu adımları atarken Trump’ın uyguladığı tarifelerin Amerikan iş dünyasında nezdinde gördüğü kabulü de hesaba katması gerekiyor.

Singapur Nanyang Teknoloji Ãœniversitesi’nden Drew Thompson, Kongre’nin “önümüzdeki iki yıl boyunca Trump’ın politikalarını engellemek için her fırsatı deÄŸerlendireceÄŸini” belirtti. Thompson buna karşın, tarihsel olarak Demokratların seçmen tabanını oluÅŸturan “sendikalar, mavi yakalı çalışanlar ve küçük iÅŸletmeler nezdinde popüler olan gümrük vergilerini daha da kısıtlama konusunda Demokratların temkinli hareket etmek zorunda kalacağını” dile getirdi.

Washington merkezli Brookings Enstitüsü Dış Politika AraÅŸtırmacısı Patricia Kim ise Kongre’nin, “Amerikalı tüketiciler ile iÅŸletmeler için maliyetleri artırma veya çatışma olasılığını yükseltme riski taşıması halinde, Çin üzerindeki baskıyı keskin bir ÅŸekilde artıracak tedbirleri desteklemeye daha az eÄŸilimli olacağını” aktardı.

Tayvan

Capital Economics Grubu BaÅŸekonomisti Neil Shearing, Tayvan konusunun denklemi tamamen deÄŸiÅŸtirebilecek bir niteliÄŸe sahip olduÄŸunu savundu.

Tayvan’ın en önemli güvenlik destekçisi konumundaki Washington, adanın olası bir Çin saldırısını püskürtebilmesi amacıyla bugüne kadar milyarlarca dolarlık silah satışı gerçekleştirdi. Ancak Trump yönetimi, 14 milyar dolar değerindeki silah paketini onaylamayı geciktiriyor.

Shearing, Pekin’in “Washington’ın dikkatinin dağıldığı veya Trump’ın müdahale etmeme ÅŸartını kabul etmeye istekli olduÄŸu yönünde bir kanaate varması durumunda”, Trump’ın kalan görev süresini Tayvan üzerindeki baskıyı artırmak için kullanabileceÄŸini kaydetti.

Çin Devlet BaÅŸkanı Åži Cinping ile olan “büyük dostluÄŸunu” yakın zamanda övgüyle dile getiren Trump, Demokratlardan ve bazı Cumhuriyetçi kongre üyelerinden gelen silah paketine onay verilmesi yönündeki siyasi baskılara ÅŸimdiye kadar direndi.

Fudan Ãœniversitesi’nden Wu Xinbo, Demokratların kontrolündeki bir Kongre’nin “Trump’ı önümüzdeki yıl Tayvan’a silah satışlarını yeniden baÅŸlatmaya zorlayabileceÄŸini” belirterek, “Bunun gerçekleÅŸmesi halinde ABD-Çin iliÅŸkilerinin istikrarı da zedelenir” dedi.

Öte yandan, Kongre’nin Trump’ın silah satışını onaylamasını gerektiren tasarıları yasalaştırabilse de başkanın bunu veto etme yetkisini elinde tuttuğuna da dikkat çekildi.

Pekin, Trump’a ‘Topal Ördek’ Muamelesi Yapar mı?

 Analistler, Çin cephesinden bakıldığında, Trump ara seçimlerden siyasi olarak güç kaybetmiÅŸ ÅŸekilde çıksa bile Pekin’in onunla çalışma stratejisini deÄŸiÅŸtirmesinin düşük bir ihtimal olduÄŸunu kaydediyor.

Brookings Enstitüsü’nden Patricia Kim, Pekin’in Washington ile iliÅŸkileri yürütürken en az maliyetli yol olarak gördüğü Åži Cinping ve Trump arasındaki üst düzey kiÅŸisel temaslara devam edeceÄŸini belirterek, “Ne Pekin’in ne de Washington’ın ikili iliÅŸkilerde köklü bir iyileÅŸme beklemediÄŸini veya bunu hedeflemediÄŸini” söyledi.

SOAS Çin Enstitüsü Direktörü Steve Tsang ise Trump’ın Kongre gücünü yitirerek ‘topal ördek’ konumuna gerilemesini Çin’in bir baskı unsuru olarak kullanacağını ifade ediyor. Tsang, buna karşın Pekin’in son derece “hesaplı” hareket ettiÄŸini ve “iÅŸi Trump’ın tamamen sorumsuzca davranmasına yol açacak kadar ileri götürmek istemeyeceÄŸini” vurguladı.

18-19 Kasım 2026 tarihlerinde Çin’in Shenzhen kentinde düzenlenecek Asya Pasifik Ekonomik Ä°ÅŸbirliÄŸi (APEC) Liderler Zirvesi de yaklaşıyor. Zirve kapsamında Trump ile Åži’nin bir araya gelme ihtimali var.