Libya’dan kritik onay

HANDE ATILGAN – Türkiye, ülkenin doğusu ile batısı arasındaki bölünmüşlüğü gidermeyi amaçlayan “Tek Libya” stratejisinin meyvelerini Mavi Vatan açısından da aldı. Libya Temsilciler Meclisi, 2019’da Libya ve Türkiye arasında imzalanan deniz yetki alanlarının belirlenmesine ilişkin mutabakat muhtırasını 7 yıllık bir rötarla onayladı. Oy birliği ile verilen onayla, mutabakatın onaylanmasını reddeden 2020 yılında alınan karar da iptal edilmiş oldu. Bu onay, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarının batı sınırını yasal ve stratejik olarak netleştirdi.

Sevilla Haritası’na engel

Türkiye ile Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında imzalanan ve iç savaş pençesindeki ülkede resmen kabul edilemeden Birleşmiş Milletler’e (BM) tescil ettirilen deniz yetki anlaşmasında son nokta kondu. Anlaşmanın Libya Temsilciler Meclisi’nde de kabul edilmesiyle üzerindeki hukuki tartışmalar sona ererken, Yunanistan’ın Akdeniz’deki maksimalist hedeflerine en büyük tokatlardan biri indirilmiş oldu.

Libya iç savaşının ardından, ülkede hem Halife Hafter’in kontrolündeki kesimler hem Ulusal Mutabakat Hükümeti’nin bulunduğu Trablus ile dengeli bir diplomasi yürüten Türkiye, 2020’de başlayan ateşkes ve imar ile kalkınma süreçlerinin en büyük destekçilerinden oldu. Bu süreçle birlikte, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin Doğu Akdeniz’deki söylemlerine karşılık vermek ve Mavi Vatan doktirinini güçlendirmek için Akdeniz’de Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması Anlaşması hazırlandı. Ulusal Mutabakat Hükümeti ile 27 Kasım 2019 tarihinde atılan imzalar, Yunanistan’ın yanı sıra Mısır, BAE, İsrail ve Fransa’yı da bir cephe halinde Türkiye’nin karşısına çıkardı. Böylece başlayan diplomatik ve hukuki mücadele, anlaşmanın TBMM’de 5 Aralık 2019’da kabul edilmesi ve 18 Mart 2020’de BM’ye bildirilip 30 Eylül 2022’de tescil edilmesiyle önemli dayanaklar kazandı. Süreç, Hafter kontrolündeki Libya Meclisi’nin 8 Ocak 2020’de anlaşmayı reddedip Ankara ile ilişkileri kesmesi gibi zorluklarla sınansa da 7 yıl süren bekleyiş, bu yıl artan diplomasi çabalarıyla son buldu ve anlaşma Meclis’den geçti. Uluslararası kayıtlara, henüz Meclis’de kabul edilmeden giren anlaşma üzerindeki son tartışmalar da bitirildi. Böylece Yunanistan’ın, Türkiye’yi Antalya Körfezi’ne hapsetmek için 20 yılı aşkın süredir kullandığı Sevilla Haritası’ndaki söylemlerin önüne büyük bir engel kondu.

Resmen komşuyuz

Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası sayesinde, Türkiye’nin Marmaris-Fethiye-Kaş kıyı hattı ile Libya’nın Derne-Tobruk ve Bordiya kıyı hattı komşu oldu. Belirlenen alanda balıkçılıktan, petrol ve doğalgaz aramaya kadar pek çok faaliyette söz hakkı Libya ve Türkiye’de olacak. Türkiye bu alanda petrol ve doğalgaz arama ve sondajı için ruhsatlandırma da yapabilecek. Ayrıca, Doğu Akdeniz’de Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) ve Mısır arasında da bir “kalkan” oluşacak.

Ankara memnuniyetle karşıladı

Dışişleri Bakanlığı, Libya Temsilciler Meclisi tarafından Türkiye ile Libya arasındaki Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası’nın kabul edilmesini memnuniyetle karşıladıklarını bildirdi. Bakanlık açıklamasında, “Söz konusu Mutabakat Muhtırası uluslararası hukuk ve hakkaniyet ilkeleri temelinde iki ülkenin karşılıklı hak ve menfaatlerini gözetmekte olup ülkelerimiz arasındaki işbirliğinin daha da derinleşmesine katkı sağlamaktadır” ifadeleri yer aldı.

Fidan, Dibeybe ve Hafter ile görüştü

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdulhamid Dibeybe ve Libya Ulusal Ordusu Genel Komutan Yardımcısı Saddam Hafter ile telefonda görüştü. Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre Fidan, Dibeybe ve Hafter ile telefon görüşmelerinde, Türkiye ile Libya arasındaki Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası konusunda Libya Temsilciler Meclisi tarafından alınan karar için teşekkür etti.

Duran: Önemli bir adım

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Libya Temsilciler Meclisi’nin onay kararına ilişkin yaptığı açıklamada, “Libya Temsilciler Meclisi’nin, Türkiye ile imzalanan deniz yetki alanları mutabakat muhtırasını oy birliğiyle onaylaması, Türkiye-Libya ilişkileri ve Doğu Akdeniz’deki gelişmeler açısından önemli ve memnuniyet verici bir adımdır. Türkiye, Mavi Vatan’daki meşru hak ve menfaatlerini korurken, dost ve kardeş Libya ile ilişkilerini geliştirmeyi, Doğu Akdeniz’de adil paylaşımı, barışı ve istikrarı desteklemeyi sürdürecektir” ifadelerini kullandı.

Yunanistan ve İsrail’de panik

Libya Temsilciler Meclisi’nin Türkiye ile Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası’nı onaylamasının ardından Yunanistan ve İsrail’i panik havası sardı. Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, Libya’ya tepki göstererek, anlaşmanın uluslararası deniz hukukunu ihlal ettiğini ve bölgedeki devletlerin egemenlik haklarını çiğnediğini öne sürdü. Yunan basınından Kathimerini’nin haberinde ise muhalefetin anlaşmadan duyduğu derin endişe dile getirildi. İsrail merkezli Jerusalem Post da Libya’nın doğu parlamentosu, Doğu Akdeniz’deki rekabetçi hak iddialarını kapsayan 2019 tarihli Türkiye ile yapılan denizcilik anlaşmasını reddetme kararından geri döndüğünü aktardı.

Kalın Libya’da

MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın dün Libya’nın Trablus kentini ziyaret ederek üst düzey güvenlik yetkilileriyle görüşmelerde bulunduğu belirtildi. Kalın ayrıca Libya Başbakanı Abdulhamid Dibeybe ile bir araya geldi. Görüşmede Libya’da kalıcı barışın sağlanması, siyasi ve askeri uzlaşı sürecinin ilerletilmesi ve Türkiye-Libya iş birliğinin güçlendirilmesi konuları ele alındı. Kalın’ın ziyaretinin Meclis kararıyla aynı döneme denk gelmesi dikkat çekti.