Nöbetçi Eczaneler
ABD ve Ä°ran, savaşı sona erdirecek 14 maddelik mutabakat metnini elektronik olarak imzaladı. Ä°ran DışiÅŸleri Sözcüsü “Trump ve PezeÅŸkiyan anlaÅŸmayı dijital ortamda imzaladı ve anlaÅŸma yürürlüğe girdi” dedi.
Öte yandan ABD’li üst düzey bir yetkili, düzenlediÄŸi telekonferansta basın mensuplarına, ABD ile Ä°ran arasında varılan ve 14 maddeden oluÅŸan mutabakat metninin detaylarını açıkladı.
Mutabakat metninin tamamını okuduÄŸunu ve metin üzerinde kapsamlı deÄŸerlendirmelerde bulunduÄŸunu belirten yetkili, Ä°ran’ın bu mutabakatla nükleer silaha sahip olmayacağını kabul ettiÄŸini söyledi.
HÜRMÜZ AÇILACAK
Yetkili, Hürmüz BoÄŸazı’nın yeniden açılacağını, Ä°ran’ın elindeki nükleer stokların imha sürecinin ve ülkenin 300 milyar dolarlık dondurulmuÅŸ fonlarının serbest bırakılmasına iliÅŸkin sürecin ise derhal müzakereye açılacağını ifade etti.
ABD’li yetkilinin daha sonra tamamını okuduÄŸu 14 maddelik mutabakat metni ÅŸu maddelerden oluÅŸuyor:
“1- ABD ile Ä°ran Ä°slam Cumhuriyeti, Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerdeki askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiÄŸini ilan etmek, bundan böyle birbirlerine karşı herhangi bir savaÅŸ veya askeri operasyon baÅŸlatmamayı taahhüt etmek, birbirlerine karşı güç kullanmaktan veya güç kullanma tehdidinde bulunmaktan kaçınmak ve Lübnan’ın toprak bütünlüğünü ve egemenliÄŸini güvence altına almak amacıyla bu mutabakat zaptını imzalamaktadırlar. Nihai anlaÅŸma, Lübnan dahil olmak üzere tüm cephelerdeki savaşın kalıcı olarak sona erdirilmesini ve bu paragrafın diÄŸer hükümlerini teyit edecektir.
2- ABD ve İran İslam Cumhuriyeti, birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi ve birbirlerinin iç işlerine karışmamayı taahhüt ederler.
3- ABD ve İran İslam Cumhuriyeti, en fazla 60 gün içinde nihai anlaşmayı müzakere edip sonuçlandırmayı taahhüt eder, bu süre, karşılıklı rıza ile uzatılabilir.
4- Bu mutabakat zaptının imzalanmasının hemen ardından ABD, Ä°ran Ä°slam Cumhuriyeti’ne yönelik deniz ablukasını ve her türlü engellemeyi veya aksaklığı kaldırmaya baÅŸlayacak ve deniz ablukasını 30 gün içinde tamamen sona erdirecektir. Bu süre zarfında, gemilerin trafiÄŸi, Ä°ran Ä°slam Cumhuriyeti tarafından yeniden tesis edilen savaÅŸ öncesi trafik hacmine orantılı olacaktır. ABD ayrıca, nihai anlaÅŸmanın imzalanmasından sonraki 30 gün içinde Ä°ran Ä°slam Cumhuriyeti sınırları yakınındaki kuvvetlerini geri çekmeyi taahhüt eder.
5- Bu mutabakat zaptının imzalanmasının ardından Ä°ran Ä°slam Cumhuriyeti, ticari gemilerin Ä°ran Körfezi’nden Umman Denizi’ne ve tersi yönde, yalnızca 60 gün süreyle, ücretsiz ve güvenli bir ÅŸekilde geçiÅŸ yapabilmeleri için elinden gelen tüm çabayı göstererek gerekli düzenlemeleri yapacaktır. Ticari gemilerin trafiÄŸi derhal baÅŸlayacak ve Ä°ran Ä°slam Cumhuriyeti tarafından teknik ve askeri engellerin kaldırılması ve mayın temizliÄŸi gerekliliÄŸi göz önünde bulundurularak, bu düzenlemeler 30 gün içinde yürürlüğe girecektir. Ä°ran Ä°slam Cumhuriyeti, geçerli uluslararası hukuk ve Hürmüz BoÄŸazı kıyı devletlerinin egemenlik hakları çerçevesinde, diÄŸer Basra Körfezi kıyı devletleriyle görüşerek Hürmüz BoÄŸazı’ndaki gelecekteki idare ve denizcilik hizmetlerini belirlemek üzere Umman Sultanlığı ile diyalog kuracaktır.
300 MÄ°LYAR DOLAR
6- ABD, bölgesel ortaklarıyla birlikte Ä°ran Ä°slam Cumhuriyeti’nin yeniden inÅŸası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar ABD doları tutarında, kesin ve karşılıklı olarak mutabık kalınan bir plan hazırlamayı taahhüt etmektedir. Bu planın uygulanmasına yönelik mekanizma, 60 gün içinde imzalanacak nihai anlaÅŸmanın bir parçası olarak kesinleÅŸtirilecektir. Ä°lgili finansal iÅŸlemler için gerekli olan tüm lisanslar, muafiyetler ve izinler ABD tarafından verilecektir.
7- ABD, nihai anlaşmanın bir parçası olarak, üzerinde mutabık kalınan bir takvime göre, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Yönetim Kurulu kararları, tüm tek taraflı ABD yaptırımları, birincil ve ikincil yaptırımlar dahil olmak üzere kaldırmayı taahhüt eder. İran İslam Cumhuriyeti ve ABD, yukarıda bahsedilen yaptırımların kaldırılması konusunun kritik önemini kabul eder ve bu konularda karşılıklı mutabakat sağlamak amacıyla müzakerelerde bu meseleleri derhal ele alma niyetlerini ifade ederler.
8- Ä°ran Ä°slam Cumhuriyeti, nükleer silah temin etmeyeceÄŸini veya geliÅŸtirmeyeceÄŸini bir kez daha teyit etmektedir. ABD ve Ä°ran Ä°slam Cumhuriyeti, yedinci paragrafta belirtilen takvime uygun olarak karşılıklı olarak mutabık kalınacak bir mekanizma çerçevesinde, zenginleÅŸtirilmiÅŸ malzeme stoklarının imhasını, UAEA gözetimi altında yerinde seyreltme yoluyla gerçekleÅŸtirilecek asgari yöntemle çözüme kavuÅŸturmak üzere anlaÅŸmışlardır. Taraflar ayrıca, nihai anlaÅŸmada üzerinde mutabık kalınacak tatmin edici bir çerçeve temelinde, zenginleÅŸtirme meselesini ve Ä°ran Ä°slam Cumhuriyeti’nin nükleer ihtiyaçlarıyla ilgili diÄŸer karşılıklı olarak kararlaÅŸtırılan konuları görüşmeyi kabul etmiÅŸlerdir. Nihai anlaÅŸma, bu paragrafın hükümlerini teyit edecek ve Ä°ran Ä°slam Cumhuriyeti, yukarıda belirtilen nükleer meselelerin hayati önemini kabul edecektir. Taraflar, bu meseleler üzerinde karşılıklı mutabakat saÄŸlamak amacıyla müzakerelerde bu konuları derhal ele alma niyetlerini ifade etmektedirler.
9- Nihai anlaşma imzalanana kadar, ABD ve İran İslam Cumhuriyeti mevcut durumu korumayı kabul ederler. İran İslam Cumhuriyeti nükleer programının mevcut durumunu koruyacak, ABD ise herhangi bir yeni yaptırım uygulamayacak ve bölgeye ilave asker konuşlandırmayacaktır.
10- ABD, bu mutabakat zaptının imzalanmasının hemen ardından ve yaptırımların sona ermesine kadar, ABD Hazine Bakanlığının İran ham petrolü, petrol ürünleri ve türevlerinin ihracatı ile bankacılık işlemleri, sigortacılık, nakliye vb. dahil olmak üzere tüm ilgili hizmetler için muafiyetler vereceğini taahhüt eder.
11- ABD, bu mutabakat zaptının yürürlüğe girmesiyle birlikte Ä°ran Ä°slam Cumhuriyeti’ne ait dondurulmuÅŸ veya kısıtlanmış fon ve varlıkların kullanımına tam olarak açılmasını taahhüt eder. ABD ile Ä°ran Ä°slam Cumhuriyeti, müzakereler sırasında bu fonların serbest bırakılmasına iliÅŸkin usuller üzerinde karşılıklı olarak mutabık kalacaktır. Bu fonlar, ister asıl hesaptan ister havale yoluyla elde edilsin, Ä°ran Ä°slam Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından belirlenen nihai lehtara yapılacak ödemeler için tam olarak kullanılabilir hale getirilecektir. ABD, buna uygun olarak gerekli tüm lisans ve izinleri vermeyi taahhüt eder.
BM GÃœVENLÄ°K KONSEYÄ° ONAYI
12- ABD ve İran İslam Cumhuriyeti, bu mutabakat zaptının başarılı bir şekilde uygulanmasını ve nihai anlaşmaya gelecekte uyulmasını izlemek üzere bir yürütme mekanizmasının kurulacağı konusunda mutabık kalmışlardır.
13- Bu mutabakat zaptının imzalanmasının ardından, bu mutabakat zaptının 1, 4, 5, 10 ve 11. paragraflarının uygulanmaya başlanması ve bu tedbirlerin uygulanmaya devam edilmesi koşuluyla, ABD ve İran İslam Cumhuriyeti, nihai anlaşma konusunda münhasıran diğer paragraflar üzerinde müzakerelere başlayacaktır.
14- Nihai anlaÅŸma, baÄŸlayıcı bir BM Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanacaktır.”