Nöbetçi Eczaneler
İran savaşıyla birlikte küresel piyasalarda yeni bir kritik cephe açıldı. Bu kez hedefte petrol değil, modern savaş sanayisinin bel kemiği olan stratejik ve nadir elementler var.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonlarının ardından tungsten, germanyum, lityum ve lantan gibi elementlerin fiyatlarında hızlı yükselişler görüldü. Çünkü modern savaş sistemleri, artık bu elementlere doğrudan bağımlı.
Bu dört elementin dünyadaki en büyük tedarikçisi ise Çin. Küresel üretiminin yaklaşık %60 – 70 Çin tarafından sağlanıyor.
Patriot ve Tomahawk füzeleri, insansız hava araçları, radarlar, yapay zeka destekli savunma sistemleri. Hepsi nadir toprak elementleriyle üretiliyor.
Uzmanlara göre savaş, küresel element piyasasında iki büyük şok yarattı. İlki askeri talep patlaması. ABD ve müttefikleri yoğun mühimmat tüketimi nedeniyle devasa miktarda stratejik element kullanıyor.
İkinci şok ise stratejik stok yarışı. Büyük güçler, olası tedarik krizlerine karşı nadir element rezervlerini hızla artırıyor.
Özellikle Çin’in güvenlik gerekçesiyle bazı nadir element ihracatlarına kısıtlama getirmesi, Avrupa ve Batı’da endişeyi büyüttü.
Avrupa Birliği, Çin’e olan bağımlılığı azaltmak için yeni tedarik hatları ve maden yatırımları üzerinde çalışıyor.
Artık stratejik elementler sadece sanayinin ham maddesi değil, askeri ve teknolojik gücün yeni petrolü olarak görülüyor.