Nöbetçi Eczaneler
AB’NİN ENERJİ FATURASI
Krizin faturası başlangıçta Avrupa Birliği (AB) için oldukça ağır oldu. AB Komisyonu Başkanı Von der Leyen’in açıklamalarına göre, AB son 60 günde fosil yakıt ithalatı için rutin harcamalarına ek olarak 27 milyar eurodan fazla fazladan ödeme yaptı. Geçen yıl zaten yüksek enflasyon nedeniyle Almanya’da kapanan iş yerlerini ve dev otomotiv fabrikalarını konuşuyorduk. Bu işletmeler toplu işten çıkarmalar yaparken, hükümet de sosyal yardımların yükünden şikayet ederek “Artık bu kesintilere başlayacağız, emekli maaşları çok yüksek” demeye başlamıştı. Bugün gelinen noktada, belki 100 günlük bir petrol stoku öngörüsü olabilir; ancak Lufthansa gibi dev havayolu şirketleri 20 binden fazla uçuşunu iptal etti ve iç hat uçuşlarını durdurma noktasına geldi. Bu durum, aslında krizin ne kadar derinleştiğini kanıtlıyor.
KÜRESEL AKTÖRLER VE TRUMP’IN “TACO ETKİSİ”
Goldman Sachs’ın açıklamalarına göre dünyada 100 günlük petrol rezervi kaldı. ABD de durumun farkında. Senato’dan alınması gereken 60 günlük bir izin süreci var ve bu izin galiba ötelendi. Trump’ın Senato’ya karşı, bunun bir savaş değil savunma olduğuna dair ifadeleri mevcut. Trump, “Ateşkes başladığında sürem durur” mantığıyla hareket ediyor. Ancak Trump’ın ticari geçmişine baktığımızda; kurup batırdığı havayolu şirketleri, kumarhaneler ve emlak şirketleri görüyoruz. Dünyanın 8. harikası diye açtığı yerleri bile kısa sürede devretmek zorunda kalmış bir isimden bahsediyoruz.
Burada “Taco Etkisi” dediğimiz durum devreye giriyor: Trump adım atar, büyük konuşur ama mutlaka geri adım atar. Dünya bu krizi gördü, İran ise bunu çok acı bir bedelle ödedi. Dini liderlerinin öldürülmesinden, savaşın ilk gününde katledilen 155 kız çocuğuna kadar yaşananların başka bir açıklaması yoktur. Ancak bu bedeli sadece bölge değil, hem AB hem de ABD ödeyecek; Xi Jinping bu bedeli onlara ağır bir şekilde ödetecektir.
ENERJİ SAVAŞLARI VE OPEC DENKLEMİ
Abu Dabi Devlet Başkanı’nın Çin ziyareti sonrası, Çin’in “İran’la ticareti kesin” talebinde bulunduğu belirtiliyor. Diğer yandan biliyorsunuz, bir ülke OPEC’ten çıktı. Neden? Savaş sonrası petrol üretimini hızla artırıp rezervlerini piyasaya sürerek fiyatı 70 dolara çekmek istiyorlar. Çünkü 108 dolarlık Brent petrol, efendileri olan Trump’ın işine gelmiyor. Kasım ayındaki seçimler öncesi fiyatın 60-70 dolara inmesi lazım. Çin de bu fiyat düşüşünden memnun.
‘NORVEÇ DEĞİLİZ AMA POTANSİYELİMİZ BÜYÜK’
Biz bir Norveç değiliz. Norveç bu krizden en az etkilenen ülke çünkü tarih boyunca bizim coğrafyamızdaki gibi savaşlar görmediler. Biz ise Orta Doğu’nun tam göbeğinde, savaşlarla yoğrulmuş bir memleketiz. Buna rağmen son 25 yılda yaptığımız atılımlarla, bize kolay kolay savaş açılamayacak bir ülke konumuna geldik.
Eğer bizi de Norveç gibi kendi halimize bıraksalar, enflasyon diye bir sorunumuz kalmazdı. Enerji Bakanımızın da açıkladığı üzere, nadir toprak elementleri ve madenler bakımından dünyanın en güçlü 10 ülkesinden biriyiz. Ne zaman bir maden çıkarmaya kalksak, “çevrecilik” adı altında engellerle karşılaşıyoruz. Norveç 10 milyon nüfusuyla “Artık çocuk doğurmayın” derken, sadece İstanbul’un nüfusu 20-30 milyona dayanmış durumda.
Vatandaşımız şunu bilmeli: 66 günlük bu süreçte dünyada en az etkilenen ülke biziz. Devlet, petrol fiyatlarını sübvanse etti; ÖTV ve vergi yükünü kendi üzerine alarak vatandaşa yansıtmadı. Ancak bu durum doğal olarak bir maliyet ve enflasyon olarak kaldı. Yıl başında emekliye verilen %15’lik zam, mevcut %15’lik enflasyon karşısında maalesef erimiş durumdadır.