SON DAKÄ°KA HABERLER: Ermenistan BaÅŸbakanı PaÅŸinyan’dan kritik açıklama! Olası Azerbaycan ziyareti için tarih verdi

Ermenistan’ın baÅŸkenti Erivan’da düzenlenen 8. Avrupa Siyasi TopluluÄŸu Zirvesi’nin genel oturumu, “Çoklu kriz dönemlerinde Avrupa’nın birliÄŸini ve tutarlılığını sürdürmek” baÅŸlıklı bir panel ile baÅŸladı.

‘TARÄ°HÄ° BÄ°R ZÄ°RVE’

Zirvenin açılış konuşması, AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ile birlikte zirvenin eş başkanlığını üstlenen Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan tarafından gerçekleştirildi. Ermenistan Başbakanı Paşinyan, zirvenin Ermenistan için tarihi olduğunu söyledi.

Açıklamalarına Ermenistan ve Azerbaycan arasında geçtiÄŸimiz yıl aÄŸustos ayında ulaşılan barış anlaÅŸmasına deÄŸinerek baÅŸlayan PaÅŸinyan, Azerbaycan ile imzalanan barış sonrasında bugün artık bölgesel yolların açılması ve her yönde uluslararası güzergahların oluÅŸmasına katkı saÄŸlayacak Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Rotası (TRIPP) adlı projeyi hayata geçirme yolunda olduklarını söyledi. Nikol PaÅŸinyan, “Sevgili dostlar, artık Azerbaycan ile barış içindeyiz. Ä°ki yıldır çatışma sonucu can kaybı yaÅŸanmadı. Bu, bağımsızlığımızdan bu yana görülmemiÅŸ bir durum” dedi.

AZERBAYCAN ZİYARETİ İÇİN TARİH VERDİ

Azerbaycan CumhurbaÅŸkanının da zirveye uzaktan katıldığını ifade eden PaÅŸinyan, Avrupa Siyasi TopluluÄŸu’nun Ermenistan için birçok ilkler getirdiÄŸini söyledi. Ermenistan BaÅŸbakanı Nikol PaÅŸinyan, “2028’de Avrupa Siyasi TopluluÄŸu zirvesi için Azerbaycan’ı ziyaret etme fırsatı bulmayı umuyorum” dedi.

‘TÃœRKÄ°YE’DEN BÄ°R CUMHURBAÅžKANI YARDIMCISININ ERMENÄ°STAN’A Ä°LK ZÄ°YARETÄ°’

2022’de Çek Cumhuriyeti’nin baÅŸkenti Prag’da düzenlenen ilk Avrupa Siyasi TopluluÄŸu zirvesinde Türkiye CumhurbaÅŸkanı ile ilk ikili görüşmesini gerçekleÅŸtirdiÄŸini söyleyen PaÅŸinyan, “Bugün de Türkiye CumhurbaÅŸkanı Yardımcısı bu zirveye katılmak üzere burada bulunuyor ve bu, Türkiye’den bir cumhurbaÅŸkanı yardımcısının Ermenistan’a ilk ziyareti. Ayrıca Kuzey Makedonya, Bosna Hersek, Avrupa Parlamentosu, Ä°ngiltere, Ä°talya, Ä°spanya, Hırvatistan, Ä°rlanda, Andorra, Finlandiya, Estonya, Lüksemburg, Norveç, Slovenya, Kosova ve LihtenÅŸtayn liderleri de Ermenistan’ı ilk kez ziyaret ediyor” diye konuÅŸtu. PaÅŸinyan, zirvenin Ermenistan’ın ÅŸimdiye kadar ev sahipliÄŸi yaptığı bu ölçekteki ilk zirve olduÄŸunu ve ülke için tarihi olduÄŸunu ifade etti.

‘BARIÅž SAYESÄ°NDE MÃœMKÃœN OLDU’

Avrupa BirliÄŸi Konseyi BaÅŸkanı Antonio Costa ise açılış konuÅŸmasında, bugünkü zirvenin ilk kez Güney Kafkasya’da toplanması ve Ermenistan’ı ait olduÄŸu yer olan Avrupa’ya taşıması nedeniyle tarihi olduÄŸunu söyledi. Zirvenin Ermenistan ile Azerbaycan arasında barış sayesinde mümkün olduÄŸunu ifade eden Costa, “Bu anlaÅŸma Avrupa’da barışın hikayesidir ve savaÅŸ ile gerginliÄŸin baskın olduÄŸu bir dünyada kutlanması gereken bir anlaÅŸmadır. Bu anlaÅŸma ve Türkiye ile Ermenistan arasındaki iliÅŸkilerin iyileÅŸmesi sayesinde bölge, yeniden ÅŸekillenme sürecine girdi” dedi.

Barış ile birlikte iÅŸ birliÄŸinin artmasının güven inÅŸa edeceÄŸini, istihdam yolları açacağını ve komÅŸu ülkeleri ortak büyüme yolunda birbirine baÄŸlayacağını kaydeden Costa, “AB, bu vizyonu gerçeÄŸe dönüştürmek için güvenilir bir ortak olmaya hazır” ÅŸeklinde konuÅŸtu.

‘ULUSLARARASI DÃœZEN YENÄ°DEN Ä°NÅžA EDÄ°LECEK’

Kanada BaÅŸbakanı Mark Carney, konuÅŸmasında Kanada’nın Avrupa Siyasi TopluluÄŸu zirvesine katılan ilk Avrupa dışı ülke olmasının çok anlamlı olduÄŸunu ifade etti. Carney, Avrupa ve Kanada’nın güçlü bir uyuma sahip olduÄŸunu, ortak deÄŸerler paylaÅŸtığını ve tarihlerinin iç içe geçmiÅŸ olduÄŸunu söyledi. Kanada’nın NATO’dan Ukrayna’ya destek ve Gönüllüler Koalisyonu üyeliÄŸine ve Arktik Bölgesi’nde Avrupa ile iÅŸ birliÄŸine birçok alanda Avrupa ile ortaklığı bulunduÄŸunu ifade eden Carney, “Kendimizi, Avrupa’nın ekonomi ve güvenlik alanındaki hedefleri ile yüksek derecede tamamlayıcı görüyoruz. Bu durum, AB ile Kanada arasında geleceÄŸe yönelik yeni stratejik ortaklık çerçevesinde yürüttüğümüz çalışmalarla somutlaşıyor. Dijitalden savunmaya, tedarik zincirlerinden güvenliÄŸe derin iliÅŸkiler kuruyoruz. AB’nin savunma giriÅŸimi SAFE’in parçası olan ilk Avrupa dışı ülke olmaktan onur duyuyoruz” ifadelerini kullandı.

Kanada’nın Avrupa ile birlikte daha müreffeh, sürdürülebilir ve adil bir dünya inÅŸa etmek için zirvede olduÄŸunu ifade eden Carney, “Uluslararası düzen yeniden inÅŸa edilecek ve bu yeniden inÅŸa, Avrupa’dan yükselecek” diye konuÅŸtu.

‘AVRUPA HER TÃœRLÃœ GÖRÜŞMEDE MASADA OLMALI’

Ukrayna Devlet BaÅŸkanı Volodimir Zelenskiy ise konuÅŸmasına 24 yıl aradan sonra ilk defa bir Ukrayna devlet baÅŸkanının Ermenistan’ı ziyaret ettiÄŸini ifade ederek baÅŸladı. Zelenskiy, bunun büyük anlam ifade ettiÄŸini söyledi. Ä°ran’da devam eden savaşın yaÅŸam maliyetlerini artırma tehdidi oluÅŸturduÄŸuna dikkat çektiÄŸi konuÅŸmasında Zelenskiy, “Bu nedenle enerji ve güvenlik iÅŸ birliÄŸimiz gerçek bir iÅŸ birliÄŸi olmalı ve kışa hazırlanmak ile enerji zorluklarıyla baÅŸa çıkmak için birbirimize yardımcı olmalıyız. Hürmüz BoÄŸazı ve Ä°ran halkı için uzun vadeli bir çözüm aramalıyız” dedi.

‘RUSYA, KIZIL MEYDAN ÃœZERÄ°NDE Ä°HA’LARIN UÇMASINDAN KORKUYOR’

Ukrayna’daki savaşın da eskisi gibi devam ettiÄŸini vurgulayan Zelenskiy, “Bu yaz, (Rusya Devlet BaÅŸkanı) Vladimir Putin’in savaşın geniÅŸletilmesi ya da yoksa diplomasiye geçilmesi yönünde karar vereceÄŸi bir an olacak ve onu diplomasiye yönlendirmeliyiz” ÅŸeklinde konuÅŸtu.

Moskova’da bu yıl 9 Mayıs’ta yapılacak Zafer Günü geçit töreninde ilk defa askeri teçhizat sergilenmeyeceÄŸini duyurduÄŸunu da ifade eden Zelenskiy, “Bu gerçekleÅŸirse, uzun yıllar sonra ilk kez askeri teçhizat kullanmayacakları anlamına gelir. Rusya, Kızıl Meydan üzerinde insansız hava araçlarının (Ä°HA) uçmasından korkuyor. Bu çok ÅŸey anlatıyor. Åžu an güçlü olmadıklarını gösteriyor” diye konuÅŸtu.
SavaÅŸ sürdüğü sürece Ukrayna’ya desteÄŸin de önemli olduÄŸunu söyleyen Zelenskiy, “Rusya bu savaşı sona erdirmezse ne yapacağımıza odaklanmalıyız. Sürekli baskıya ve barışa ihtiyacımız var. Ve elbette en önemlisi, uygulanabilir bir format bulmalıyız. Avrupa, her türlü görüşmede masada olmalı” ifadelerini kullandı.

Ukraynalı lider, “ABD ile temas halindeyiz ve onların görüş ve pozisyonlarını anlıyoruz. Ancak Ruslarla yapılacak görüşmeler için ortak bir Avrupa sesi geliÅŸtirmek iyi olacaktır” ÅŸeklinde konuÅŸtu.

AB, Ä°NGÄ°LTERE, FRANSA VE Ä°TALYA LÄ°DERLERÄ° PANELE KATILDI

Genel oturumun ikinci bölümünde, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) lideri Nikos Hristodulidis baÅŸkanlığında AB Komisyonu BaÅŸkanı Ursula von der Leyen, Fransa CumhurbaÅŸkanı Emmanuel Macron, Ä°talya BaÅŸbakanı Giorgia Meloni ve Ä°ngiltere BaÅŸbakanı Keir Starmer’ın katılımıyla bir panel gerçekleÅŸtirildi. Buradaki açıklamasında Hristodulidis, 8. Avrupa Siyasi TopluluÄŸu Zirvesi’nin çok kritik bir dönemde gerçekleÅŸtirildiÄŸini ve Avrupa’nın karşı karşıya bulunduÄŸu zorlukları ele almak için doÄŸru bir platform sunduÄŸunu söyledi. “Ukrayna, Orta DoÄŸu ve Batı Balkanlar’da süren istikrarsızlığı ele almanın Avrupa için stratejik bir gereklilik olduÄŸuna vurgu yapan Rum lider, katılımcılardan Avrupa’nın temel özgürlüklerini koruyacak bir güvenlik mimarisinin nasıl inÅŸa edileceÄŸi sorusunu tartışacaklarını söyledi.

‘Ä°RAN’A KARÅžI NAÄ°F DEĞİLÄ°Z, ANCAK ONUNLA SAVAÅž HALÄ°NDE DE DEĞİLÄ°Z’

Fransa CumhurbaÅŸkanı Emmanuel Macron, paneldeki konuÅŸmasında Avrupa’nın stratejik özerkliÄŸi ve kıtanın dışa bağımlılığının oluÅŸturduÄŸu maliyetlere dikkat çekti. Asıl meselenin savaÅŸ ve krizlerin ötesinde Avrupa’nın uygulaması gereken “risk azaltma” stratejisi olduÄŸunu söyleyen Macron, “Daha fazla dayanışma, daha fazla yatırım ve daha iyi organizasyonla deÄŸer zincirlerimizi entegre etmeli ve jeopolitik riskleri azaltmalıyız” dedi.

Önümüzdeki en büyük risklerden birinin de ABD ile Çin arasında gerilimin hızlanması olduÄŸunu söyleyen Emmanuel Macron, “Bu bağımlılıklarımızı çok daha hızlı ortaya çıkarabilir ve bizi zor durumda bırakabilir” diye konuÅŸtu. Fransız lider, Avrupa’nın Hürmüz BoÄŸazı konusunda sahip olabileceÄŸi role iliÅŸkin olarak, Avrupa’nın ABD tarafından güvenilir bir aktör ve aynı zamanda Ä°ran tarafından saygı duyulan bir aktör olması gerektiÄŸini söyledi.

Fransa CumhurbaÅŸkanı, “Ä°ran’a karşı naif deÄŸiliz, ancak onunla savaÅŸ halinde de deÄŸiliz. Bu bize alan açıyor. Diplomatik, askeri, ekonomik ve finansal araçlarla bu geçidin yeniden açılmasını kolaylaÅŸtırabiliriz. Bu, üzerinde çalıştığımız bir strateji” ifadelerini kullandı.

‘YENÄ° BÄ°R GÖÇ POLÄ°TÄ°KAMIZ VAR’

KonuÅŸmasında Orta DoÄŸu’daki kriz ve göçe odaklanan Ä°talya BaÅŸbakanı Giorgia Meloni, kontrolsüz göç akımlarının vatandaÅŸların güvenliÄŸini baskı altına alma ve devletlerin istikrarını sarsma tehdidi doÄŸurduÄŸunu söyledi. Göçün iyi yönetilmemesi halinde vatandaÅŸların hükümetlere olan güveninin azaldığını ve bunun halkları manipülasyona daha açık hale getirdiÄŸini ifade eden Meloni, göçün Avrupa’nın karşı karşıya olduÄŸu çoklu krizin ayrılmaz bir unsuru olduÄŸunu ve bu problemi, hiçbir ülkenin tek başına çözemeyeceÄŸini söyledi. Meloni, “Son yıllarda AB düzeyinde önemli adımlar attık. Yeni bir göç politikamız var ve güvenli üçüncü ülkeler konusunda yeni bir tanım var. Geri dönüşlere iliÅŸkin yeni bir düzenlemeye doÄŸru ilerliyoruz. Bu Ä°talya’nın geliÅŸtirmeye çalıştığı yenilikçi çözümleri de destekleyecek” ÅŸeklinde konuÅŸtu.

Avrupa’nın çoklu krizle baÅŸa çıkarken artık bir adım ileri giderek sadece önlem alan deÄŸil önceden öngören bir yapıya geçmesi gerektiÄŸini söyleyen Ä°talya BaÅŸbakanı, kıtanın coÄŸrafyadaki komÅŸularına daha fazla odaklanması gerektiÄŸini de ifade etti.

‘DÃœNYANIN EN GENÄ°Åž SERBEST TÄ°CARET ANLAÅžMALARI AÄžINA SAHÄ°BÄ°Z’

AB Komisyonu BaÅŸkanı Ursula von der Leyen, konuÅŸmasında AB’nin dışa bağımlılığının birliÄŸi kırılgan hale getirdiÄŸinden bahsetti. Avrupa’nın en kritik stratejik handikaplarını enerjide dışa bağımlılık ile güvenlik ve savunmada dışa bağımlılık olarak sıralayan Von der Leyen, birliÄŸin enerjide yerli kaynaklara daha fazla odaklanması ve kendi kendisini savunabilecek duruma gelmesi gerektiÄŸine iÅŸaret etti. Von der Leyen ayrıca, Avrupa BirliÄŸi’nin tedarik zincirlerini istikrarlı ve güvenilir hale getirme ihtiyacına da deÄŸindi. AB Komisyonu BaÅŸkanı, “Son yıllarda serbest ticaret anlaÅŸmaları ağımızı ciddi bir ÅŸekilde geniÅŸlettik” dedi.
Avrupa’nın Latin Amerika ülkeleri, Hindistan ve Avustralya ile ticaret anlaÅŸmaları atağına dikkat çeken Von der Leyen, “Dünyanın en geniÅŸ serbest ticaret anlaÅŸmaları ağına sahibiz. Bunu korumalı ve geliÅŸtirmeliyiz” dedi.
AB Komisyonu BaÅŸkanı, “Ancak bu sayede daha bağımsız olabilir ve güvenilir tedarik zincirleri kurabiliriz” ifadelerini kullandı.

‘AVRUPA’NIN ÇOK DAHA GÜÇLÃœ BÄ°R ÅžEKÄ°LDE BÄ°RLEÅžMESÄ° GEREKÄ°YOR’

Ä°ngiltere BaÅŸbakanı Keir Starmer, paneldeki konuÅŸmasında Ukrayna’da savaÅŸ beÅŸinci yılına girerken, Ä°ran’da yeni bir savaÅŸla karşı karşıya kalındığından bahsetti. Starmer, “Bu iki durum hepimizi doÄŸrudan etkiliyor. Ä°ngiltere’de ekonomik tahminlere baktığımızda, birkaç ay öncesine nazaran ciddi farklar görüyoruz. Bu tüm ülkelerde seçmenlere yansıyacak” diye konuÅŸtu.

Önemli bir konunun da Avrupa’nın güvenmeye alışkın olduÄŸu bazı ittifakların artık istenilen durumda olmaması olduÄŸunu ifade eden Keir Starmer, “Ä°ttifaklardan olması gerekenden daha fazla gerilim var. Bu yüzden bunu birlikte, bir grup ülke olarak ele almamız çok önemli” dedi.

Bu modeli Ukrayna konusunda “Gönüllüler Koalisyonu” modeliyle güvenlik garantileri için ülkeleri ortak bir amaç etrafında toplayarak yaptıklarını söyleyen Ä°ngiltere BaÅŸbakanı, aynı modelin Hürmüz BoÄŸazı için de kullanıldığını söyledi.

Starmer, “Bir kez daha farklı ülkeler, tek bir amaçla bir araya geldi. Bu kritik geçidin açık kalmasını saÄŸlamak ve gemilerin güvenli geçiÅŸini mümkün kılmak. Bu da hızlı hareket edebildiÄŸimiz, taktik olarak esnek davranabildiÄŸimiz ve ortak amaç etrafında ülkeleri bir araya getirebildiÄŸimiz manasına geliyor” ÅŸeklinde konuÅŸtu.

‘NATO İÇİNDE DAHA GÜÇLÃœ BÄ°R AVRUPA UNSURU OLMASI GEREKTİĞİNE HİÇ ŞÜPHE YOK’

DiÄŸer yandan stratejik düzeyde daha fazlasına ihtiyaç olduÄŸunu söyleyen Keir Starmer, “NATO içinde daha güçlü bir Avrupa unsuru olması gerektiÄŸine hiç şüphe yok. Savunma, ticaret ve enerji, artık birer araç olarak kullanılıyor. Bu nedenle Avrupa’nın bu alanlarda çok daha güçlü bir ÅŸekilde birleÅŸmesi gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Avrupa’nın savunma ve güvenlikte uzun süre geride kaldığını ve artık liderliÄŸi üstlenmesi gerektiÄŸini ifade eden Starmer, “Bugün liderler olarak vereceÄŸimiz tepkiler, önümüzdeki yılları hatta belki bir nesli ÅŸekillendirecek” dedi.