Nöbetçi Eczaneler
Siyasi dönüşümler, saldırılar, çatışmalar ve masalarda kurulan yeni oyunlar… Küresel gerilimlerin arttığı bu dönemde, ABD’nin politikaları da tartışma konusu olmaya devam ediyor. Özellikle eski ABD Başkanı Donald Trump’ın söylem ve hamleleri, “Çin’i savaşa mı çekmek istiyor?” sorusunu gündeme taşıyor.
ÇİN’İN İRAN ÜZERİNDEKİ ROLÜ
Dr. Muhammed Berdibek, bölgedeki güç dengelerine ilişkin değerlendirmesinde Çin’in İran üzerindeki rolüne dikkat çekti:
“Bence Çin, İran’ı en rasyonel şekilde hayatta tutan ülke. Müttefiklik bağlamında İran-Rusya-Çin ilişkileri bu kadar kuvvetli değildi.”
SYKES-PICOT YENİDEN GÜNDEMDE
Orta Doğu’da dengeler yeniden şekillenirken, yaklaşık bir asır önce imzalanan Sykes-Picot Anlaşması da yeniden tartışılmaya başlandı. Anlaşmayla çizilen sınırların sonuna mı gelindiği ve önümüzdeki 10 yılda bölge haritasının değişip değişmeyeceği soruları gündemde.
“BAŞARISIZ GİBİ GÖRÜNEN AMA BAŞARILI BİR PROJE”
Doç. Dr. Nuri Salık, Sykes-Picot’un tarihsel ve güncel etkilerine ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
“Hemen hemen her yerde Sykes-Picot’un bir haritayla, bir cetvelle çizildiğine yönelik bir söylem vardır. Ancak iş şeye geldiğinde, her devletin Sykes-Picot tarafı imza anlaşmasını adeta bir ‘Amentü’ gibi kabul ettiğini görüyoruz. Aslında bir anlamda sanki çok başarısız bir projeymiş gibi duruyor ama son derece başarılı bir proje. Dikkat ettiyseniz çizilen sınırlar aşağı yukarı her devlet tarafından çok net bir şekilde kabul ediliyor ve bu sınırların tartışılması bile mümkün değil. Ama bu sınırları değiştirebilecek şey güç ilişkileri. Şu anda bu güç ilişkilerini dönüştürebilecek bir ortam ben görmüyorum. Ama bundan 5-10 yıl sonra farklı bir denklem oluşur mu? Onu bilemem açıkçası.”
TÜRKİYE’NİN TARİHSEL VE STRATEJİK ROLÜ
Uzmanlara göre, olası bir senaryoda Türkiye yine kritik bir rol üstlenecek. Salık, Türkiye’nin tarihsel tecrübesine ve bölgedeki konumuna vurgu yaparak şu ifadeleri kullandı:
“Sykes-Picot projeksiyonu bir yönüyle zaten başarısız olmuş bir projeksiyon. Yani Türkiye topraklarını o dönemde parçalamak isteyen emperyalist güçlerin planlarını biz boşa çıkardık. Ulusal mücadele esnasında, Lozan Antlaşması’yla birlikte Türkiye üzerindeki o bölme ve parçalama planları başarısız oldu. Ama Orta Doğu’daki Osmanlı’nın Arap vilayetlerinde bu anlaşma başarılı bir biçimde uygulandı.”
ORTA DOĞU’DA GERİLİM VE REVİZYONİST POLİTİKALAR
“Bugün İsrail, Orta Doğu jeopolitiğinde revizyonist bir devlet olarak hareket ediyor. Yani sınırları belli olmayan, farklı ülkelere karşı sınırlarına yönelik mütecaviz politikalar izleyen, işgal ve ilhak stratejilerini hayata geçiren bir ülke hüviyetinde. Fakat onun gerçekleştirdiği bu faaliyetler bile tepki doğuruyor veya engel olunmak için mücadele ediliyor.”
İRAN SENARYOSU VE “PANDORA’NIN KUTUSU” UYARISI
“Şimdi İran’ın parçalanması senaryosu demek, zaten Orta Doğu jeopolitiğinde Pandora’nın kutusunun açılması anlamına gelir ki ben açıkçası burada Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin, bu bölgede böyle bir problem varken, Orta Doğu’da yeni bir kaosun tetiklenmesine müsaade etmeyecek politikalar izleyeceği kanaatindeyim.”